Antonio Fiorentino é investigador da Technical University of Bari e desenvolve a súa investigación no ámbito da xeoloxía da enxeñaría, con especial atención aos procesos de inestabilidade en cantís costeiros e á aplicación de modelos numéricos para a análise de desprendementos e deslizamentos.
Actualmente realiza unha estadía de investigación no CISPAC, onde colabora con persoal investigador da USC no estudo da estabilidade de ladeiras e da evolución das paisaxes litorais desde unha perspectiva interdisciplinaria. Na XXIII sesión do ciclo Teses en discusión interveu coa conferencia From the numerical modelling of a rotational-translational slide to the numerical stability analysis of a coastal cliff, na que presentou o potencial da modelización numérica para comprender os mecanismos que condicionan a estabilidade dos cantís costeiros e mellorar a avaliación dos riscos xeomorfolóxicos.
1. En que se centra a túa investigación e cales son as súas principais liñas de traballo neste momento?
A miña investigación céntrase principalmente no estudo da estabilidade dos cantís costeiros de gran altura, formados maioritariamente por materiais rochosos. Trátase dun tema de gran relevancia, xa que afecta a diferentes contextos xeomorfolóxicos e climáticos, tanto en contornas oceánicas como mediterráneas e, en xeral, en numerosas zonas costeiras de todo o mundo. A pesar das diferenzas locais, litolóxicas e xeolóxicas, os procesos de inestabilidade adoitan estar condicionados por factores comúns, como a acción das ondas, a erosión mariña na base dos cantís, a alteración dos materiais rochosos, a presenza e orientación das descontinuidades, as precipitacións, a infiltración e a circulación das augas subterráneas, a gravidade, os posibles movementos sísmicos e o impacto das actividades humanas. Comprender estes mecanismos é fundamental para interpretar correctamente a evolución das ladeiras costeiras e desenvolver avaliacións do risco máis precisas e fiables.
2. Existen zonas costeiras especialmente vulnerables nas que a aplicación de modelos numéricos para o estudo dos procesos de deslizamento e da estabilidade dos cantís deba considerarse unha prioridade?
No estudo dos fenómenos de inestabilidade, como os procesos de deslizamento en xeral e, en particular, na análise da estabilidade dos cantís costeiros, os modelos numéricos constitúen unha ferramenta estratéxica da xeoloxía da enxeñaría. Non só contribúen a comprender os mecanismos que desencadean a inestabilidade, actuando como unha ferramenta de diagnóstico, senón que tamén permiten elaborar escenarios preditivos. Con todo, a súa aplicación debe basearse en investigacións detalladas sobre o terreo, datos xeolóxicos e xeomecánicos fiables e unha adecuada calibración dos modelos. Por este motivo, os estudos específicos de cada lugar son esenciais para identificar os sectores costeiros máis susceptibles á inestabilidade e nos que a modelización numérica debe considerarse unha prioridade.
3. Cres que abordar este proceso desde unha perspectiva interdisciplinaria é beneficioso para a túa investigación?
É unha cuestión moi interesante para reflexionar. Considero que unha perspectiva interdisciplinaria é esencial para comprender os fenómenos naturais, especialmente os procesos de inestabilidade. A estabilidade dos cantís costeiros non pode analizarse unicamente desde un punto de vista xeotécnico ou da enxeñaría, senón que require integrar coñecementos de xeomorfoloxía, xeoloxía estrutural, dinámica costeira, hidroxeoloxía e modelización numérica. Os modelos xeotécnicos constitúen unha representación simplificada de situacións reais moi complexas e deben basearse nun modelo xeolóxico correctamente definido. Esta perspectiva interdisciplinaria forma parte fundamental da miña investigación e tamén da miña estadía na USC e no CISPAC. En particular, grazas á experiencia do profesor Blanco Ramón Chao, tiven a oportunidade de aprender aspectos clave da xeoloxía costeira que antes coñecía menos e que agora considero fundamentais para acadar unha comprensión máis completa dos procesos de inestabilidade costeira.
4. Por último, como está a ser a túa estadía no CISPAC e que expectativas tes deste período de investigación e colaboración?
A miña estadía no CISPAC está a ser moi positiva. Tiven a oportunidade de asistir a seminarios de gran interese sobre técnicas de traballo de campo e de desenvolver a miña investigación nun ambiente altamente profesional, dinámico e estimulante. Valoro especialmente a posibilidade de interactuar con persoal investigador de diferentes disciplinas, unha experiencia que enriqueceu tanto a miña perspectiva científica como o meu enfoque metodolóxico. Agardo que este período de investigación e colaboración dea lugar a resultados útiles e relevantes, contribuíndo a unha mellor comprensión dos procesos de estabilidade das ladeiras, non só en contornas costeiras, senón tamén noutros contextos xeomorfolóxicos.
